Het geloof centraal

In de schilderijen van Jheronimus Bosch is het geloof het overheersende thema. Ook in het leven van de middeleeuwer speelde religie een centrale rol.
Bodemvondsten uit de binnenstad van ’s-Hertogenbosch laten dat duidelijk zien: talrijke aardewerken beeldjes van heiligen, kralen van rozenkransen, het sluitwerk van een gebedenboek en kannen met daarop religieuze symboliek.

Fragment: Ecce Homo
(Museum of Fine Arts, Boston)

Fragment: Zeven hoofdzonden - luiheid
(Museo del Prado, Madrid)

Wikkelkindje

Maria met Christuskind, beeldje van witte klei
Christuskindje gewikkeld in doeken (‘wikkelkindje’), beeldje van witte klei
hoofdje van Maria of andere heilige, beeldje van witte klei
hoofdje van wrs. een heilige, beeldje van witte klei

Engelen braken echter de raderen en redden haar zo. Evengoed was dat slechts uitstel van executie: zij is daarna met het zwaard onthoofd. Dat zij toch – heilig verklaard- heeft gezegevierd is te zien aan de palmtak die naast de raderen is afgebeeld.

Gevonden bij archeologisch onderzoek Achter het Verguld Harnas.

Symbolenkan

Op de voorkant van deze waterkan zijn in gele slib twee tandwielen op een standaard afgebeeld. Ze zijn het symbool van de heilige Catharina. Die werd in de late oudheid om haar christelijk geloof tussen deze raderen geradbraakt.

Engelen braken echter de raderen en redden haar zo. Evengoed was dat slechts uitstel van executie: zij is daarna met het zwaard onthoofd. Dat zij toch – heilig verklaard- heeft gezegevierd is te zien aan de palmtak die naast de raderen is afgebeeld.
Samen met de andere maagdheiligen Barbara en Agatha had Catharina rond 1500 in ’s-Hertogenbosch bijzondere verering. Deze kan zal dus wel als pronkstuk op tafel hebben gestaan, de aanwezigen stichtend in het geloof.

Gevonden bij archeologisch onderzoek Achter het Verguld Harnas.

Rozenkrans

Dit kralensnoer was een rozenkrans of paternoster, zoals de non op het schilderij in haar linkerhand heeft.

Het exemplaar in de vitrine heeft tussen de kleine kralen van edelkoraal twee grotere van barnsteen. Het was daarmee een luxe gebedssnoer; meer algemeen en eenvoudiger van uitvoering waren kralen van been. Deze werden ook in ’s-Hertogenbosch in grote aantallen geproduceerd, getuige de talrijke vondsten van dierenbotten waaruit kralen zijn geboord. 

 

Het hier tentoongestelde snoer is gevonden in de beerput van een rijk huis aan de Orthenstraat.